KSIĘGA GOŚCI FORUM CHAT KONTAKT
             AKTUALNOŚCI
             REPORTER
             SAMORZĄD
             HISTORIA
               - nadanie imienia
               - patronka
               - poczty
               - kalendarium
               - legendy
               - pocztówki



             KRONIKA
             HISTORIA   w w w
             NAUCZYCIELE
             UCZNIOWIE
             OTRZĘSINY
             FESTIWAL
             FINGERBOARD
             WYCIECZKI
             KOŁA
             JĘZYK POLSKI
             MATEMATYKA
             INFORMATYKA
             BIBLIOTEKA
             PCK w G2
             SPORT
             NASZE PROJEKTY
             BANK TESTÓW
             DOKUMENTY
             PRZETARGI
             PLAN LEKCJI
             ZGUBIONE RZECZY

             
             

            

Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku...

Gimnazjum nr 2 im. Królowej Zofii w Sanoku


SONKA - Zofia Holszańska
urodzona ok. 1405 roku
Królowa Polski od 1424 roku
Czwarta żona Władysława Jagiełły,
poślubiła go 7 lutego 1422 roku w Nowogródku
Matka Władysława III Warneńczyka i Kazimierza IV Jagiellończyka
zmarła 21 września 1461 roku w Krakowie


Holszańscy to stary ród książąt litewskich, panów na Holszanach (niewielkiej miejscowości koło Wilna).

Sonka była drugą z trzech córek Andrzeja Holszańskiego i Aleksandry Druckiej. Ochrzczona w wierze prawosławnej i wychowana w kulturze ruskiej zwana często była “księżniczką ruską”. Matka Sonki po śmierci męża wróciła do domu swego brata Semena księcia na Drucku. O dzieciństwie Sonki nic nie wiadomo. Żyjąc w prowincjonalnym Drucku na łasce wuja prawdopodobnie nie otrzymała żadnego wykształcenia. Trudno też rozstrzygać, kiedy po raz pierwszy doszło do spotkania Władysława Jagiełły z księżniczką Sonką.

Kroniki Bychowca zimą 1420/1421r. podczas wizyty u księcia Semena Druckiego owdowiały król Polski poznał dwie jego siostrzenice: Wasylię zwaną Biełuchą i Sonkę Holszańską, która od razu zdobyła jego sympatię i obudziła w nim nadzieję na posiadanie potomstwa. Władysław Jagiełło pomimo trzech związków małżeńskich miał tylko jedną córkę Jadwigę z drugiego związku z Anną von Cilli. Sonka była młodą, zdrową i bardzo zgrabną kobietą, więc zdawała się być stworzoną na matkę synów królewskich. Mimo oporu panów małopolskich nic nie stanęło na przeszkodzie zawarcia ślubu.

6 lutego 1422r. w przeddzień ślubu Sonka przeszła z prawosławia na katolicyzm i otrzymała imię Zofia, a 7 lutego 1422r. w Nowogródku odbył się ślub 70 letniego Władysława Jagiełły i 17 letniej Zofii Holszańskiej. Na Wawel młoda para przybyła w marcu 1422r., ale już pod koniec miesiąca król opuścił stolicę i udał się na wojnę z Krzyżakami. Czwarta żona Jagiełły w Krakowie została szczególnie niechętnie przyjęta przez córkę władcy – Jadwigę, obawiającą się o utratę prawa dziedzictwa tronu. W pierwszym okresie pobytu na Wawelu Zofia swoje życie ograniczyła do wąskiego grona osób, które przybyły wraz z nią do stolicy Polski. Przez kolejny rok Zofia widziała się z królem sporadycznie ( wojna z Krzyżakami, wyjazd na Litwę i Słowację).

Dopiero po powrocie Władysława Jagiełły wiosną 1423r. małżonkowie wybrali się w kilkumiesięczna podróż na Ruś, w czasie której zapadła decyzja o koronacji Zofii na królową Polski. 5 marca 1424r. w Krakowie doszło do koronacji królowej Zofii, a uroczystość stała się również pretekstem do wielkiego zjazdu monarchów (wśród zaproszonych gości byli: Zygmunt Luksemburczyk- król Czech i Węgier, Eryk- król Szwecji, Ludwik VII – książę bawarski, książęta litewscy, ruscy, śląscy i mazowieccy oraz wysłannicy papieża. Uroczystości trwały tydzień i stały się okazją do rozmów politycznych.

W nocy z 30/31 X 1424r. Zofia w Krakowie urodziła syna Władysława i tym samym wzmocniła swoją pozycję i prestiż jako matka przyszłego króla. Od tej pory szczęśliwi rodzice skoncentrowali się na zabiegach mających swojemu potomkowi zapewnić następstwo tronu. Pomimo tego, w Polsce będzie dość liczna grupa panów przeciwna naturalnemu prawu dziedziczenia. Przeciwnicy to głównie osoby z obozu biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego, którzy uzależniali wyniesienie na tron Władysława od zatwierdzenia przez jego ojca określonych przywilejów. W międzyczasie 16 V 1426r. przyszedł na świat drugi syn Wł. Jagiełły Kazimierz, ale w niecały rok później 2 III 1427r. zmarł w Krakowie, podczas nieobecności ojca.

Teraz rozpoczyna się walka króla i królowej o ustanowienie dynastii Jagiellonów na tronie Polski. Niewątpliwie w świetle problemu o następstwo tronu i regencję Zofii rozpatrywać trzeba dwa poważne zarzuty rzucone na młodą żonę władcy (oskarżono ją o zdradę małżeńską, a kilka lat później o otrucie królewny Jadwigi). Zofia Holszańska z tych oskarżeń wyszła obronną ręką, a w międzyczasie urodziła trzeciego syna Kazimierza (29 lub 30 XI 1427r.). O ile posądzenia przyniosły ostudzenie stosunków między małżonkami, to jednak nadal mocno współpracowali nad osadzeniem syna na tronie królewskim.

opracował: mgr Daniel Sękowski

 

 

 

 

4 III 1430r. na zjeździe Jedlni, a potem 9 I 1433r. na zjeździe w Krakowie w zamian za uznanie przywilejów szlacheckich (m.in. nietykalności osobistej szlachty) i odrzuceniu regencji królowej Zofii zatwierdzono elekcyjność tronu i koronację Władysława ( zasiądzie na tronie Polski jako Władysław III Warneńczyk).

1 VI 1434r. w Gródku zmarł 83-letni król Władysław Jagiełło. Owdowiała królowa Zofia 11 VI czekała u bram Krakowa na przywiezienia zwłok swojego męża. Tydzień później rozpoczęły się uroczystości pogrzebowe.

Zofia po śmierci męża nie pozostała długo na Wawelu. Polityczna kamaryla pod wodzą Oleśnickiego wzięła górę ( królowa została odsunięta od wychowania swoich synów). Biskup krakowski 25 VII 1434r. doprowadził do elekcji 10-letniego Władysława syna Zofii Holszańskiej na króla Polski. W III 1440r. młody król przyjął za namową Zbigniewa Oleśnickiego propozycję poselstwa węgierskiego, objęcia tronu w Budzie ( unia personalna polsko-węgierska). Zofia Holszańska i młodszy brat Kazimierz odprowadzili Władysława III do granicy z Węgrami. Matka nie zdawała sobie sprawy że widzi go po raz ostatni. Wkrótce królowa- matka została sama, gdyż jej młodszy syn Kazimierz w miesiąc później za jej radą wyjechał na Litwę, aby objąć tam tron.

Po wyjeździe Kazimierza celem jej dalszego pobytu stało się starostwo sanockie ( oprawa wdowia ), w którym z przerwami przebywała 26 lat ( 1435-1461).

Rok 1444 przyniósł klęskę Węgrów pod Warną w bitwie z Turkami i śmierć 20-letniego króla Władysława III. Był to ogromny cios dla matki, która po otrzymaniu wiadomości długo nie wierzyła w śmierć swego pierworodnego syna , gdyż po Europie krążyły plotki o jego niewoli.

Od 1445r. królowa Zofia zaczęła działać na rzecz wyboru swojego drugiego syna Kazimierza na tron Polski, będące w tym czasie Wielkim Księciem Litwy. Dzięki aktywności i talentom dyplomatycznym w czasie zjazdu panów w Nowym Mieście Korczynie doprowadziła do uznania Kazimierza królem Polski.

25 VI 1447r. w Krakowie na Wawelu został koronowany Kazimierz Jagiellończyk. Od samego początku młody władca odsunął od siebie Zbigniewa Oleśnickiego i coraz częściej korzystał z pomocy swojej matki.

Późnym latem 1461r. królowa wg. Kroniki Jana Długosza – dostała febry po zjedzeniu zbyt dużej ilości porcji melonów. Wychodząc z założenia, że natura sama powinna zwalczyć chorobę odmówiła przyjmowania lekarstw. Dolegliwość jednak nie ustępowała, z czasem dołączył się do tego paraliż i królowa- matka zmarła 21 IX 1461 w Krakowie. Tydzień później pochowano ją w katedrze wawelskiej, w kaplicy Świętej Trójcy, którą sama wcześniej ufundowała.

O jej pobycie w sanockim zamku zachowały się liczne wzmianki. Osamotniona Zofia teraz poświęciła się szerzej działalności na rzecz Ziemi Sanockiej. Okazała się dbałą i sprawiedliwą władczynią wykazującą duże zdolności administracyjne, co zjednało jej powszechne przywiązanie ludności.

Królowa miała prawo mianowania urzędników świeckich, a nawet dzięki swym dobrym kontaktom z papieżem Piusem II uzyskała prawo nominacji na niektóre beneficja kościelne w Polsce. Pierwsza wzmianka o jej pobycie w Sanoku jest datowane na XI 1435r.Jej mieszkanie na zamku zwano “cubiculum Reginale”. Nie mieszkała tu wyłącznie w charakterze rezydentki, ale brała czynny udział w posiedzeniach sądów sanockich, wyznaczała ich składy i wydawała wyroki. Zaufanie do jej kompetencji było tak duże, że bardzo często odraczano wydanie wyroku aż do przyjazdu królowej.

Zofia wspomagała także rozwój miast ( np. zwolniła mieszczan Mrzygłodu z pewnych podatków po pożarze w 1435 r.) a szczególnie o obronność twierdzy sanockiej. Sanok zawdzięcza królowej m.in. prawo własności do dzisiejszej Góry Parkowej zwanej wtedy Stróżnią ( od straży wystawianych na szczycie w celu ostrzeżenia zamku o zbliżającym się niebezpieczeństwie ). 24 XI 1446 r. zakończyła ona spór między miastem a Tomaszem Skonczewiczem o ogród na górze Stróżni, który po wsze czasy przyznano Sanokowi.

Zamek Sanocki nie mógł się równać z Wawelem, ale był tu prawdziwy dwór z marszałkiem, stolnikiem, kuchmistrzem, pisarzem i kapelanem. Niestety dochody z Ziemi Sanockiej nie starczały na potrzeby królowej, stąd zdarzało się, iż musiała pożyczać pieniądze u swoich poddanych.

Do dziś niestety nie zachowały się żadne portrety Zofii Holszańskiej. Matka dynastii Jagiellońskiej musiała być ładną kobietą skoro Wł. Jagiełło zdecydował się ją poślubić, mimo iż nie wniosła żadnych liczących się koligacji i majątków. Niewątpliwie była osobą nie tylko energiczną i ambitną, ale i również inteligentną o dużej sile charakteru. Przeniesiona w całkowicie odmienne warunki kulturowe, do obcego kraju i środowiska, na pozycję o której nie mogła nigdy marzyć – z zadziwiającą łatwością przystosowała się do nowych warunków i bardzo szybko zaczęła korzystać ze swej pozycji we właściwy sposób. Zofia prezentuje zresztą w tym wypadku dość typowe zachowanie – samorealizacji poprzez los dzieci, do których była gorąco przywiązana.

Sonka nie była osobą wykształcona, ale nauczyła się po polsku czytać i pisać skoro dla niej kapelan Jędrzej z Jaszowic przełożył w 1455 r. na język polski Biblię – znaną dziś jako “ Biblia królowej Zofii”. Mimo że dzieło nie zostało ukończone, stanowi jeden z najcenniejszych zabytków języka polskiego.

Osobowość królowej – pogodnej, bystrej i obdarzonej zdrowym rozsądkiem i sprytem wywołuje bardzo pozytywne wrażenie. Życie jej nie było zapewne tak szczęśliwe, jakiego by można życzyć inteligentnej i sympatycznej kobiecie. Królową była zaledwie lat dwanaście, owdowiała mając lat dwadzieścia dziewięć i odtąd poświęciła się wyłącznie dzieciom i Ziemi Sanockiej.

 

Bibliografia:

M. Duczmal “Jagiellonowie”

E. Zając “Szkice z dziejów Sanoka”

R. Grodecki, S. Zachorowski, J. Dąbrowski, “Dzieje Polski średniowiecznej”

Opracował

Daniel Sękowski

 

 















Sanockie szkoły
Szkoła Podstawowa nr 1
Szkoła Podstawowa nr 2
Szkoła Podstawowa nr 3
Szkoła Podstawowa nr 4
Szkoła Podstawowa nr 6
Gimnazjum nr 1
Gimnazjum nr 3
Gimnazjum nr 4
I Liceum Ogólnokszałcące
II Liceum Ogólnokszałcące
Zespół Szkół nr 2
Zespół Szkół nr 3
Zespół Szkół nr 4
Zespół Szkół nr 5


 

Piątek, 3 kwiecień 2020r. Imieniny: Ryszarda, Pankracego i Ingi
 
 

wszelkie prawa zastrzeżone © waja